Stoelyoga bij reumatoïde artritis, artrose en fibromyalgie: bewegen op een zachte manier
Bewegen is belangrijk voor iedereen, maar wanneer je leeft met reumatoïde artritis, artrose of fibromyalgie kan bewegen soms juist een opgave zijn. Stijfheid, pijn, vermoeidheid of een lichaam dat niet altijd doet wat je zou willen, kunnen ervoor zorgen dat je minder gaat bewegen. En juist daardoor kan de drempel om weer te beginnen steeds groter worden.
Stoelyoga bij reumatoïde artritis
Bij reumatoïde artritis (RA) kan bewegen ingewikkeld zijn. Gewrichten kunnen pijnlijk, gezwollen en stijf zijn en vooral na een periode van rust kan het lichaam tijd nodig hebben om op gang te komen. Tegelijkertijd is regelmatig bewegen belangrijk om de beweeglijkheid en spierkracht zo goed mogelijk te behouden.
Stoelyoga sluit mooi aan bij die behoefte aan beweging zonder het lichaam onnodig zwaar te belasten. Vanuit een stabiele zithouding kunnen gewrichten rustig worden bewogen en kunnen verschillende bewegingsrichtingen worden verkend. Denk bijvoorbeeld aan zachte bewegingen van de schouders, nek, enkels en heupen, waarbij de intensiteit steeds wordt aangepast aan wat prettig voelt.
Een belangrijk voordeel is dat stoelyoga niet draait om hoe ver je in een houding kunt komen. Het gaat veel meer om aandachtig bewegen. Bij RA kan dat bijzonder waardevol zijn, omdat de belastbaarheid van dag tot dag kan verschillen. De ene dag voelt een beweging gemakkelijk en de volgende dag kan dezelfde beweging te veel zijn.
Ook de ademhaling speelt binnen stoelyoga een belangrijke rol. Rustig en bewust ademen kan helpen om spanning in het lichaam te verminderen en geeft ruimte om even uit de voortdurende aandacht voor pijn of beperkingen te stappen. Het lichaam hoeft daarbij niets te presteren. Een kleine beweging kan al een waardevolle beweging zijn.
Stoelyoga kan daarmee helpen om bewegen weer als iets positiefs te ervaren. Niet als een verplichting of een strijd met het lichaam, maar als een manier om vriendelijk contact te maken met wat er op dat moment mogelijk is.
Stoelyoga bij artrose
Bij artrose verandert het kraakbeen en kunnen gewrichten pijnlijk en stijf worden. Veel mensen merken dat vooral na lang zitten of opstaan uit bed. Soms ontstaat daardoor de neiging om beweging juist te vermijden. Toch kan regelmatig en passend bewegen helpen om gewrichten in beweging te houden en de spieren rondom de gewrichten actief te houden.
Stoelyoga biedt hierbij een rustige vorm van bewegen waarbij de stoel ondersteuning geeft. Daardoor hoeft het lichaam niet voortdurend het volledige gewicht te dragen. Dat kan vooral prettig zijn wanneer staan, opstaan of bepaalde bewegingen belastend zijn.
De oefeningen kunnen gericht zijn op het rustig mobiliseren van verschillende gewrichten en het activeren van spieren. Een beweging hoeft daarbij helemaal niet groot te zijn. Juist kleine, gecontroleerde bewegingen kunnen helpen om het lichaam opnieuw te laten ervaren dat bewegen mogelijk is.
Daarnaast kan stoelyoga helpen om spanning rondom pijnlijke gebieden niet onnodig vast te zetten. Wanneer iemand pijn verwacht, wordt het lichaam soms automatisch gespannen. Door langzaam te bewegen en tegelijkertijd aandacht te hebben voor de ademhaling, kan er meer ontspanning ontstaan.
Ook bij artrose geldt dat de juiste belasting belangrijk is. Stoelyoga betekent daarom niet dat je door pijn heen moet bewegen. Het uitgangspunt is juist luisteren naar het lichaam en zoeken naar een vorm van beweging die passend is. Wat vandaag prettig voelt, kan morgen anders zijn.
Stoelyoga bij fibromyalgie
Fibromyalgie kan gepaard gaan met langdurige pijn, vermoeidheid, slaapproblemen en een verhoogde gevoeligheid voor prikkels. Daardoor kan sporten of intensief bewegen soms te veel voelen. Tegelijkertijd kan helemaal niet bewegen ervoor zorgen dat het lichaam steeds stijver en minder vertrouwd met beweging wordt.
Bij fibromyalgie kan stoelyoga daarom een zachte ingang naar bewegen bieden. De oefeningen kunnen rustig worden uitgevoerd en gemakkelijk worden aangepast. Er is geen noodzaak om een bepaalde houding perfect uit te voeren. Het tempo kan laag blijven en er kan regelmatig worden gepauzeerd.
Een ander belangrijk aspect is de combinatie van beweging en ontspanning. Stoelyoga vraagt niet alleen aandacht voor het lichaam, maar ook voor de manier waarop je ademt en hoe je spanning ervaart. Even bewust zitten, de schouders laten zakken en de ademhaling volgen kan al een klein rustmoment in de dag zijn.
Voor mensen met fibromyalgie is het bovendien belangrijk om rekening te houden met de eigen grenzen. Meer doen is niet automatisch beter. Een rustige sessie die goed aansluit bij de belastbaarheid kan waardevoller zijn dan een intensieve oefening waarna het lichaam dagen nodig heeft om te herstellen.
Stoelyoga kan zo bijdragen aan een andere relatie met bewegen: niet vanuit het idee dat je je lichaam moet overwinnen, maar vanuit het vertrouwen dat je op een zachte manier iets voor jezelf kunt doen.
Een stoel als hulpmiddel, niet als beperking
Voor alle drie de aandoeningen geldt dat een stoel veel meer kan zijn dan alleen een plek om op te zitten. De stoel kan ondersteuning, stabiliteit en vertrouwen geven. Daardoor wordt bewegen toegankelijker voor mensen die op een mat of vanuit een staande houding tegen beperkingen aanlopen.
En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van stoelyoga: yoga hoeft niet ingewikkeld te zijn en je hoeft niet lenig te zijn om ervan te kunnen genieten. Yoga kan ook betekenen dat je even bewust ademhaalt, je schouders beweegt, je handen opent en sluit, je voeten voelt en aandacht geeft aan wat jouw lichaam vandaag nodig heeft.
Bij reumatoïde artritis, artrose en fibromyalgie is luisteren naar het lichaam geen teken van zwakte. Het is juist een vorm van zorg voor jezelf.
Stoelyoga gaat daarom niet over wat je niet meer kunt, maar over voorzichtig verkennen wat er wél mogelijk is. Vandaag, op jouw manier en in jouw tempo. Stoelyoga is geen vervanging voor medisch advies of behandeling. Heb je twijfels over welke oefeningen geschikt zijn, of nemen je klachten toe, overleg dan met je arts of fysiotherapeut.