Rijangst behandelen: kijken naar de mens achter de angst
Autorijden lijkt voor veel mensen iets vanzelfsprekends. Je stapt in, start de auto en gaat waar je naartoe wilt. Maar wanneer autorijden spanning of angst oproept, kan die vanzelfsprekendheid ineens verdwijnen.
Misschien durf je niet meer op de snelweg. Je vermijdt drukke wegen, tunnels of onbekende routes. Misschien ben je ooit betrokken geweest bij een ongeval of heb je een heftige ervaring gehad tijdens het rijden. Maar het kan ook zijn dat je eigenlijk niet goed begrijpt waar de spanning vandaan komt. Je weet alleen dat je lichaam reageert zodra je achter het stuur zit.
Rijangst kan daardoor een behoorlijke beperking worden in je dagelijks leven. Niet alleen praktisch, maar ook emotioneel. Want wanneer je steeds meer situaties gaat vermijden, kan het gevoel van vrijheid en zelfstandigheid kleiner worden.
In mijn praktijk kijk ik daarom niet alleen naar het autorijden zelf, maar vooral naar de persoon achter de rijangst. Iedereen heeft immers een ander verhaal en daarmee ook een andere ingang nodig.
Verschillende technieken, afgestemd op jou
Ik werk niet vanuit één standaardprotocol. Afhankelijk van wat er speelt, combineer ik verschillende therapeutische methoden. Zo kan EMDR een belangrijke rol spelen wanneer er sprake is van een traumatische of ingrijpende ervaring.
Een ongeluk, bijna-ongeluk, een paniekervaring of een andere schrikreactie kan ervoor zorgen dat je brein een bepaalde verkeerssituatie als gevaarlijk blijft beschouwen. Met verschillende EMDR-protocollen kan worden gewerkt aan de herinneringen, beelden, overtuigingen en lichamelijke reacties die daarmee samenhangen.
Soms ligt het verhaal anders.
Dan kan ACT (Acceptance and Commitment Therapy) juist een waardevolle aanvulling zijn. Hierbij leer je niet zozeer om iedere spannende gedachte of lichamelijke sensatie weg te krijgen. Je leert er anders mee omgaan, zodat een gedachte als “straks gaat het mis” niet automatisch bepaalt wat je doet.
We kijken daarbij ook naar wat autorijden voor jou betekent. Waar wil je weer naartoe kunnen? Wat zou het je opleveren als je die vrijheid terugkrijgt?
Begrijpen wat er in jezelf gebeurt
Ik werk daarnaast met delen. Dat kan bijzonder inzichtgevend zijn wanneer je merkt dat een deel van jezelf graag weer wil rijden, terwijl een ander deel voortdurend waarschuwt: niet doen, dit is gevaarlijk.
Zo’n beschermend deel is er meestal niet om je dwars te zitten. Het probeert je op zijn eigen manier te beschermen. Door daar aandacht voor te hebben, ontstaat vaak meer begrip voor je eigen reacties. In plaats van tegen jezelf te vechten, kun je gaan onderzoeken wat je nodig hebt om weer verder te kunnen.
Eerst ervaren wat je al in je hebt
Soms is het belangrijk om niet direct naar de moeilijkste situatie toe te werken. Met RDI, de resource- of ankerprocedure, kunnen we juist eerst positieve hulpbronnen versterken. Misschien ken je een moment waarop je je krachtig voelde. Of rustig, ontspannen, competent of veilig. Door zo’n ervaring bewust te activeren en te versterken, kan er een persoonlijk anker ontstaan waar je later gebruik van kunt maken. Dat geeft een andere basis van waaruit je spannende situaties kunt benaderen.
Van de behandelkamer naar de auto
Uiteindelijk wil je natuurlijk niet alleen over autorijden kunnen praten. Je wilt weer kunnen rijden. Daarom kan exposure in vito onderdeel zijn van mijn aanpak. Je oefent dan in gedachten met situaties die voor jou lastig zijn. Daarna start de exposure in vivo (met of zonder rijschool). Dat gebeurt stapsgewijs en zorgvuldig. We beginnen niet zomaar met de moeilijkste verkeerssituatie, maar bouwen de oefeningen op een manier op die bij jou. Zo ontstaat er ruimte voor nieuwe ervaringen: ik kan dit aan, mijn lichaam mag spanning voelen en ik kan toch blijven handelen.
Mijn uitgangspunt
Voor mij is rijangst geen kwestie van simpelweg “even weer gaan rijden”. Wanneer iemand vermijdt, is daar meestal een reden voor. Daarom vind ik het belangrijk om eerst te begrijpen wat er precies gebeurt.
Soms moeten oude ervaringen worden verwerkt. Soms vraagt het vooral om het doorbreken van vermijding. Soms is het nodig om weer contact te maken met kwaliteiten die iemand onderweg is kwijtgeraakt. En vaak is het een combinatie daarvan.
Mijn manier van werken is daarom persoonlijk, flexibel en afgestemd op wat jij nodig hebt.
Het uiteindelijke doel is niet dat je nooit meer spanning voelt achter het stuur. Het gaat erom dat spanning niet langer bepaalt welke wegen je wel of niet durft te nemen.
Zodat je uiteindelijk weer kunt instappen, de motor kunt starten en kunt denken:
“Ik ga.”
En vooral: ik bepaal zelf waarheen.