Door Karin:
Een chronische lichamelijke aandoening heeft vaak een veel grotere impact dan alleen lichamelijke klachten. Je lichaam werkt anders. Dingen die ooit vanzelfsprekend waren, vragen ineens planning, aanpassing of herstel. Een dagje weg kan energie kosten voor de dagen erna. Werken lukt misschien anders dan vroeger. Sporten, wandelen, reizen, sociale afspraken of simpelweg een dag zonder nadenken je eigen gang gaan: het kan allemaal veranderen. Daarmee verandert er vaak ook iets in het beeld dat je van jezelf hebt.
Wie ben ik als mijn lichaam andere grenzen heeft?
Wat kan ik nog?
Waar haal ik mijn plezier vandaan?
Hoe ziet mijn toekomst eruit?
Dat zijn psychologische vragen. Ze verdienen aandacht.
Bij chronisch ziek zijn denken we vaak aan de lichamelijke kant: de diagnose, de behandeling, de pijn, vermoeidheid of beperkingen. De emotionele impact krijgt soms veel minder ruimte. Toch kan er sprake zijn van een vorm van rouw. Je kunt rouwen om je oude energieniveau, je vrijheid, je werk, je sport, je spontaniteit of een toekomstbeeld dat je ooit voor jezelf had. Soms rouw je zelfs om een stukje van je identiteit. Het gaat om het verwerken van een leven dat een andere vorm heeft gekregen. Dat kan behoorlijk ingewikkeld zijn, juist omdat je iedere dag opnieuw geconfronteerd kunt worden met wat veranderd is.
Een goede dag kan hoop geven. Een slechte dag kan je ineens terugbrengen naar verdriet, frustratie of machteloosheid. Daarom verloopt deze rouw vaak in beweging.
Van vechten tegen je lichaam naar leren samenwerken met je lichaam
Chronisch ziek zijn vraagt veel aanpassing. Daar zit tegelijkertijd ruimte voor groei.
- Hoe wil je omgaan met je energie?
- Welke grenzen passen bij je huidige leven?
- Waar krijg je betekenis, plezier en verbinding uit?
- Wat wil je behouden en waar mag je een nieuwe vorm voor vinden?
Dat proces vraagt soms tijd. Psychologische begeleiding kan helpen om daar meer grip op te krijgen. We kijken bijvoorbeeld naar gedachten die steeds terugkomen, emoties die vastlopen, gedrag dat je uiteindelijk verder van jezelf afbrengt en manieren om opnieuw richting te geven aan je leven. Daarbij kan cognitieve gedragstherapie (CGT) waardevol zijn. CGT helpt je om te onderzoeken hoe gedachten, gevoelens en gedrag elkaar beïnvloeden. Gedachten als “mijn lichaam bepaalt alles”, “ik kan straks helemaal niets meer” of “ik ben anderen tot last” kunnen veel invloed hebben op hoe je je dagelijks voelt en gedraagt. Door deze patronen te onderzoeken ontstaat ruimte voor gedachten die realistischer en helpender zijn, meer gericht op mogelijkheden.. Zelf heb ik gemerkt dat EFT (Emotional Freedom Techniques) ook kan helpen. Door tijdens het tappen aandacht te geven aan de pijn, emoties en gedachten die ermee verbonden zijn, kan er meer ontspanning ontstaan. Het doel is ruimte creëren rondom de pijn, zodat deze minder allesbepalend wordt en je meer mogelijkheden ervaart om ermee om te gaan.
Auriculotherapie kan als aanvullende behandeling worden ingezet bij pijnklachten. Door specifieke punten op het oor te stimuleren, wordt het zenuwstelsel beïnvloed en dat kan het lichaam ondersteunen bij het reguleren van pijn en spanning. Ik doe het ook bij mezelf en vaak neemt de pijn iets af.
Chronisch ziek zijn kan ook ervaringen met zich meebrengen die zich diep vastzetten.
Een heftige diagnose, een medische ingreep, langdurige pijn, ziekenhuisopnames of momenten waarop je lichaam je onverwacht in de steek liet, kunnen een sterke emotionele lading krijgen. Een bepaalde lichamelijke sensatie, een ziekenhuisgeur of een medische afspraak kan dan ineens een heftige reactie oproepen.
EMDR kan hierbij helpen. Samen kijken we naar de ervaringen die nog veel spanning, angst, verdriet of machteloosheid oproepen. Door deze herinneringen gericht te verwerken, kan de emotionele lading verminderen. De gebeurtenis blijft onderdeel van je levensverhaal, terwijl de herinnering minder sterk aan het heden gekoppeld hoeft te zijn. Je lichaam kan vervolgens weer meer voelen als jouw lichaam van vandaag, in plaats van voortdurend als een herinnering aan wat er eerder is gebeurd.
Ik heb zelf sinds mijn 22e reuma en weet daardoor uit eigen ervaring dat een lichamelijke aandoening veel verder kan reiken dan alleen pijn of lichamelijke beperkingen. Het leren omgaan met wat mijn lichaam aankan, met veranderingen, de constante pijn of onzekerheden vond en vind ik af en toe nog steeds een uitdaging. Ook het afscheid moeten nemen van vanzelfsprekendheden was en is niet gemakkelijk. Juist de combinatie van persoonlijke ervaring en mijn achtergrond als psychosociaal therapeut maakt dat ik veel aandacht heb voor de mens achter de klacht. Mijn doel is om samen te kijken naar wat er speelt, wat verwerkt mag worden en vooral naar de mogelijkheden om weer meer ruimte, regie en kwaliteit van leven te ervaren. Want als ik het kan, kan jij het ook!